Ruovttoluotta Sápmái

Frozen II/Jikŋon II lea muitalus gullevašvuođa ohcaleami birra.

Ruovttus guovdu Hollywooda

Walt Disney Animation studioid galledeapmi lei munnje vásáhus. Go mun lávkejin sisa ja vázzen feaskáriid mielde, de dovden dego livččen lávken Sápmái ja amasvuohta, man dovden álggu rájes go seivon Los Angelesii, nogai báifáhkka.

Seainnis seaidnái ledje stuorra govat Frozen II filmmas. Fáhkkestaga dovden ahte ledjen boahtán ruoktot, vaikko ledjen guovdu Hollywooda! Govain lei sámi luondu, čakčaivnnit, horpmáid šerresrukses čakčalasttat, johkaleahki, vilges sámmálat stuorra ránes geđggiin, várit, vuonat ja dieđusge maid boazoeallu.

Okta govva čuozai munnje buot eanemusat. Dat lea govva, mas Elsa-gázzi čuččodit vári alde geahččamin máinnasriikii, gosa sii galget vuolgit ohcat vástádusaid Elsa magihkalaš fámuid ja vássánáiggi birra, Into the Unknown. Mu čalbmái ja mu luondduáddejumi mielde sii leat geahččamin davás.

Ášši joatkašuvvá gova vuolde.

Jođus almmiravdda duohkái. © 2019 Disney

Dát govva bovttii seammá dovddu, go jos livččen jođus Kárášjogas Porsáŋgui. Mun ledjen dego čuožžumin Ringesvađa alde dahje Luovosváris geahččamin davás. Doppe oidnui Leavnnjajohka, Hálkavárri, Unna Gággá, Stuorra Gággá, Luostegáisá. Sápmi lei báifáhkka boahtán Amerihká Bassivuovdái, Hollywoodii. 

Orui ahte Disney-joavku bijai sámi luonddu čábbodaga ja hámi filbmii. Go 2016 čavčča leimmet Frozen-joavkkuin johtimin Kárášjogas davás, de Amerihká guossit dáhtto bisánit Luovosvári alde. Sin mielas leahki lei mearihis čába. Sii álge viššalit govvet čakčaivnniid ja luonddu.

Ášši joatkašuvvá gova vuolde.

Disney-joavku jođus Porsáŋgui 2016 čavčča. © 2019 Jelena Porsanger

Go jotkkiimet mátkki davás, de muittán ahte buvttadeaddji Peter Del Vecho šattai jurdagiid sisa ja maŋážassii son dajai munnje: “Don boađát dovdat filmmas muhtin duovdagiid, Jelena.” Ja duohta leige. Filmma eanemusat čalbmáičuohcci govva dáidá leat váldojuvvon dás.

Go gehččen filmma vuosttas háve ja oidnen luonddugovaid, de lei mu miela mielde oaidnit ahte Northuldra máinnasálbmoga ruoktu sulastahttá Sámi. Filmma vuosttas čájáhusas munnje lei gelddoleamos geahččat mo mii, sámit, leat váikkuhan filbmii. Duohta dadjat, váikkuhus lei stuorát go mun lean nagodan oppa smiehttat ge.

Gos fápmu boahtá?

Filmmas leat guokte oappáža, Elsa ja Anna. Visot lea buorre ja fiinnis sudno čába gonagasriikkas, Arendelles. Elsas lea erenoamáš magihkalaš fápmu. Son sáhttá jiekŋudahttit dahje čábbudahttit máilmmi. Ii oktage dieđe, gos dat magiija boahtá. Diehtemeahttunvuohta muosehuhttá Elsa. Son gamus dovdá, ahte fámut áitet olles su ruovttubáikki.

Fáhkkestaga Elsa bealljái gullogoahtá amas, šerres guovssahasjietna. Jietna boahtá ja manná. Dat givssida ja muosehuhttá Elsa ijat beivviid. Go Elsa váibá ja dárbbaša jeđđehusa, de son bidjá hárduidis ala eatni-rohki riessun silkeliinni. Eatni liidni addá sutnje ráfi.

Ášši joatkašuvvá gova vuolde.

Iduna-dronnet riesasilkkiin. © 2019 Disney

Ovtta ija Elsa ii šat bálle oađđit. Son bággehallá vuolgit jiena maŋŋái, almmiravdda duohkái. Son jearrá:

“Or are you someone out there who’s a little bit like me?”
“Who knows deep down I’m not where I’m meant to be?”

“Hás don leat dakkáraš gii sulastahtát mu?”
“Dus lea diehtu ahte mun niehkomeahttun guvlui galggan mannat?”

Elsa vuolgá guhkes mátkái ovttas oappážiinnis ja vehkiiguin. Maŋážassii mátkkálaččat jovdet davviguvlui, gos leat bohccot, goađit ja gávttehasat. Dát olbmot sulastahttet sápmelaččaid. Sii leat duottarálbmot.

Sin nissonat šaddet sáhkkit go fuomášit Anna silkeliinni ja lohket: “Dathan lea min dološmállet risson liidni!”. De boahtá ovdan ahte čuoddjilis jietna lea geasuhan Elsa dohko, gos su sohka lea. Elsa eadni-rohkki gulai duottarálbmogii, ovdal go šattai Arendell gonagasriikka dronnegin. Dál Elsa lea viimmát ožžon vástádusa dasa, gos son lea árben iežas magihkalaš fámuid. Fápmu boahtá luonddus! Guovssahasjietna lea Elsa máttuid jietna, su máttaráhkuid jietna.

Ášši joatkašuvvá gova vuolde.

Gávttehasat. © 2019 Disney

Frozen II -filbma čalmmustahttá ahte olbmot miehtá máilmmi ohcalit gullevašvuođa ja dieđuid máttuideaset birra. Inspirašuvnna filbmii Disney lea viežžan Sámis, sihke ruošša-, suoma-, norgga- ja ruoŧabeal sápmelaččain.

Sámi álbmogii gullevašvuođa ohcaleapmi lea oahpis ášši. Dáruiduhttima ja assimilerema sivas ollu sápmelaččat leat massán giela. Olusat eai dovdda sámi gullevašvuođa ja giksašuvvet dainna. Olusat ohcalit iežaset sámi identitehta. Sii leat dego Elsa, gii ozai ja gávnnai gullevašvuođa guovssahasjiena bokte, mii buvttii su ruoktot.

Gábavuohta ja nissonfámut

Manne čuoddjilis jietna lea nissonjietna, smiehtastan mun. Nuorra nieidda guovttos leaba Frozen II:žis gávnnahan ahte soai gullaba eatnirohki bokte davviálbmogii. Risson silkeliidni lea davviálbmogii čielga árbevirolaš nissonsymbola, mii muitala historjjá ja gullevašvuođa birra, justa nugo sámi gákti ge. Elsa ja Anna leaba birgetmeahttumat dan dihtii go oappážiid ráhkisvuohta lea nanus.

Čuoddjilis jietna geasuha Elsa ja Anna niehkomeahttun máilbmái. Nieidda guovttos birgehallaba luonddufámuiguin ja bargaba fámuiguin ovttas. Nissonfápmu orru leamen filmma muitalusa čoavddaášši. Dat čatná luonddufámuid oktii.

Frozen II muohtačalbmi čalmmustahttá biekka, dola, čázi ja eatnama fámuid, maid Elsa čatná oktii. © 2019 Disney

Disney filbmaráhkadeaddjit rihkkot duostilit oarjemáilmmi sajáiduvvan máinnastanvugiid. Dábálaš máinnasminstara mielde nieida dahje nisu dárbbaša almmáiolbmo vai šaddá fámolažžan ja lihkolažžan. Prinseassa dahje geafes nieida ferte náitalit prinssain. Almmáiolmmoš ferte áinnas gádjut prinseassa heaggaváralaš dilis, náitalit suinna ja su bokte fidnet beali gonagasriikkas. Dákkár máinnastanvuogis boahtá dábálaš oarjemáilmmis dajaldat nissonis guhte vuordá iežas niehkoprinssa riidemin gabba heasttain.

Jus Disney livččii čuvvon dábálaš prinseassa-náitala-prinssain -máinnastanvuogi, de gal livččii vuordimis ahte filmma loahpas gávdnošii Elsai ge irgi. Muhtin oahpis, guhte lea geahččan Frozen II unnimustá guktii, lea munnje muitalan ahte son lei gitta filmma lohppii vuordán ahte Elsa cummestivččii steažžalaggá, mii de šattašii čába prinsan ja šattašii Elsai isitávnnasin. Muhto ii… Elsa lea fámolaš iešbirgejeaddji nuorra nisu. Su fápmu boahtá ráhkisvuođas oabbásis ja máilbmái, ja maiddái eatni soga máttuid bealde árbejuvvon magiijas.

Elsa ja dollasteažžalakkis. © 2019 Disney

Dát máinnastanvuohki divrrasin dahká ja čájeha nissonvuođa. Lea gelddolaš oaidnit, boahtágo dat cieggat nuorra buolvva millii. Jáhkán goit ahte nuorra gehččiide šaddá lunddolažžan bajásšaddat jurdagiin, ahte nissonvuođas lea fápmu ja árvu.

Čále cealkámuša

Your email address will not be published. Required fields are marked *