– Ii olmmoš máhte nubbái “bidjat biruid”

Dan oaivvilda Gunsttar Per Simma, 77, gii doarju dál Inger Márjá Sokki Hætta, gii mannan giđa muitalii olbmuid su jáhkkán biroguoddin. Son lea olbmuid ožžon badjánit vaikko sis leamaš jápminduopmu.

Gunsttar Per Simma ii loga mannat biruid bidjat nuppi ala ja doarju guovdageaidnulaš Inger Márjá Sokki Hætta, gean navde biroguoddin. Govvejeaddji: Lars-Ola Marakatt

– Oktii soiddii okta olmmái gii lei ožžon ábu ja dajai ahte “jag är helad” (mun lean dálkkoduvvon). Doaktárat ledje dubmen su jápmimii. Muhto go son lei fas mannan doaktára lusa, de son ii gávdnan maidege iige ipmirdan mii leai dáhpáhuvvan, muitala Per, Biete, Simma. 

Biete lea eallenáiggi gunstaráhttán olbmuid iežas ruovttus Látteváris, Girona gielddas. Su áhčči ja su áddjá leigga maiddai stuora gunstarat. Girjjis «Blodstämmare och handpåläggare» mii lea čállojuvvon badjel 25 jagi áigi, muitaluvvo ahte juo dalle lei Biete veahkehan goit duhát olbmo. 

Per, Biete, Simma dálus Látteváris leat ollosat fitnan oažžun ditte veahki.

Son muitala ovtta eatni birra, gii riŋgii go bártnáš ii measta máhttán vázzit ja doavttir jáhkii su fargga rullabeaŋkkas. 

– Mun mannen dohko ja vuosehin got galggai ruvvet. Mun sihten su ruvvet veháš juohke beaivvi vai suotnačuolmmat luoittáše. Moadde beaivvi maŋŋel su eadni riŋgii munnje ja bártnáš lei stoahkamen eará mánáiguin. 

Rohkadallá juohke beaivvi

Deaŧaleamos sutnje lea jáhkku ja Biete Simma lohká iežaska rohkohallat juohke beaivvi. Dat lea maid jáhkku mii buoridahttá su pasieanttaid, meidne son. 

– Dat ii gullo munnje. Jus mun ipmila gihtii attán in mun dárbbaš ieš jurddašit maidege.

Son muitala ahte jus son ipmila háldui addá de bohtet sánit sutnje njálbmái ja de geavvá nu got son dadjá. 

– Jus mun dalle soames diŋgga dajan de dat dáhpáhuvvá. Das ii beasa eret.  

– Doppe lea dakkár vuoibmi. Don galggašit dušše diehtit. Muhto dat ii leat sus geas lea dat vuoibmi, dadjá Biete Simma.

Son muitala ahte olbmot jáhkket, ahte son máhttá váldit eret várkka dahje borasdávdda muhto nu ii leat. 

– Mun láven dadjat daidda ahte jus mun sáhtášin kansera váldit dus eret, de lean oalle váralaš olmmái, jus sáhtán duinna bidjat borasdávdda maid. Dalle lávejit ipmirdit ahte ii nu sáhte leahkit, dadjá Biete Simma. 

“Jesusa maid navde biroguoddin” 

Miessemánus čálii NRK Sápmi ja muitalii Inger Márjá Sokki Hætta birra, gii máŋgalot jagi lei šaddan gierdat go olbmot navde su biroguoddin, olmmošgoddin ja ahte olbmot balle sus go jáhkke ahte son sáhtii biruid bidjat nuppiid ala. 

Biete doarju Inger Márjá Sokki Hætta. 

– Jesusa nai gohčodedje biron. Ja jáhkke ahte sáhtii bidjat biruid earáid ala. Muhto dan son ii dahkan, dadjá Biete. 

Son gal lea gullan olbmuid ságasteamen biroguoddiid birra, muhto dat gal ii leat mihkkege masa son jáhkká.

– Mun jáhkán bassi heggii. Dat veahkeha min. Don fertet addit gaitin bassi heakka nammii. Ja dat veahkeha, dat vármástit veahkeha. 

Luondu ja osku

Su filosofiija lea osku ja ahte olmmoš dikšu goruda. Samefolket maŋemus nummiris son muitala ahte son viehká veháš juohke beaivvi muhto ahte buoremus lea hoigat muohttaga go dalle ii dárbbaš hárjehallat.

Biete Simma láve duddjonviesus dahkat niibbiid. Govvejeaddji: Lars-Ola Marakatt

– Veallá fal vahku, lehkos nuorra dahje boaris. Buot du suonat bohtet mannat čoahkkái. Don fertet du goruda hoidát seamme dego sielu. Jus it lihkat ja divššo goruda de bohtet buotlágán dávddat ja vigit, dadjá Biete. 

Buot vuolgá suonain

Dávjá váldá son ovdamearkkaid luonddus go čilge got son bargá. Son gal suhtastuvvá go doaktárat ságastit dehkiid birra. 

– Dat leat suonat mat jarrut. Ja njulget goruda juohkeláddje lea hui deaŧalaš, muitala son. Ja čujuha ealibiidda. 

– Geahča got gissi bargá. Dat fanahallá dakkaviđe go lihkká ja dahká iežásmat nu guhkkin. Ja geahča bohčču ja beatnaga. Jus ii baldde daid de fanahallet go čuožžilit livas. Nu min maid fertet dahkat, dadjá son ja vuoseha ahte galgá albmaláhkái njulget ja geavahit fámu. 

Bassi heagga veahkeha

Earut suonaid de lohka iežas oažžut veahki bassi heakkas, go sivdnida olbmuid ja veahkeha sin buotlágán dávddain beassat eret. Son dadjá ahte ipmil dat guldala.

Leatgo goassige ballán?

– In leat. Manin galggašin ballát? Áidna mas galgá ballat lea suttus, vástida Biete Simma ja lasihastá vel; – Jus suttus jámát de šattat helvehii. Rámmá ii gielis. Das galgá ballat. 

Čále cealkámuša

Your email address will not be published. Required fields are marked *