Hollywood Sámis

Frozen II dahje Jikŋon II filbmabargit leat viežžan inspirašuvnna Sámis.

Disney bohccot

Bohccuid govva Walt Disney Animation studioid seainnis Hollywoodas lea mu favorihttagovva. Ledjen gieskat bovdejuvvon Los Angelesii Frozen II vuosttas čájáhussii. 

Dán mátkkis fitnen maiddái Disney Animation studioin. Disney bohccot leat measta dego min bohccot davvin. Animašuvnna bohccuin orru buorre guohtun Hollywoodas, go leat nu buori vuoimmis ja go dain buohkain leat nana buorit námmečoarvvit. Iige leat obba imašge, Frozen II filbmajoavkuhan juo moadde jagi das ovdal álggii johtit Sámis oahpásnuvvamin min lundui ja kultuvrii. 

Hollywood boahtá Sápmái

Badjel golbma jagi leat mun ja máŋga eará kreatiiva sápmelačča bargan ovttas Disney filbmajoavkkuin. Ovtta čába geassebeaivve 2016:s, go ledjen luossabivddus Stuorrajogas Lágesvuonas, de ožžon jearaldaga Walt Disney Animation studioin leat sidjiide veahkkin ráhkadit Frozen II filmma. Stuorrajotguolbanis fiinna geassebeaivvádahkan čohkkáhalaime dollagáttis isidiinnán Nils Jovnnain ja hálešteimme ahte galgágo duođai veahkehit filbmanásttiid, geat vuite Oscar bálkkašumi vuosttas Frozen filmmas? Mearrideimme veahkehit sin. 

Ovttas filbmajoavkkuin finaimet gallestallamin min čeahpes sámiid, niiberávddiid, duojáriid, dáiddáriid, juigiid, boazodolliid ja finaimet maiddái Sámedikki galledeamen. 

Bohccuid luhtte

Čavčča 2016 finaimet Toppen gárddi luhtte, lahka Čáhppiljoga, geahččamin gárddástallamiid. Ledjen bures ráhkkanahttán Amerihká gussiid. Sii gudneárvvolaččat vuhtii válde mu siidaguimmiid geat measta birra jándora barge, merkejedje misiid, rátke ja njuovadedje. 

Rešissevra Jennifer Lee, story-bagadalli Marc Smith ja buvttadeaddji Peter del Vecho 2016 čavčča Toppen gárddi luhtte. © 2019 Jelena Porsanger. 

Filbmajoavku oinnii ealu jorramin stuorragárddis ja imaštalai, manne bohccot jorret birrat-birra. Čilgejin ahte go eallu lea ráfehuhtton, de jorggista ja bohccot jorret álo vuostebeaivái. “Maninson nu?” – jerre guossit. De muitalin ahte dat gullá bohcco lundui. Min bohccot davvin jorret vuostebeaivái, muhto muitaluvvo ahte eatnanspáppa máttabealde bohccot jorret nuppi guvlui. “Iigoson dat boađe das go bohccot leat min njálmmálaš árbevieru mielde Beaivváža bokte boahtán sámiide.” – logan mun. Lean áiddo bussemátkkis máinnastan sidjiide beaivvášnieidda ja beaivebártniid birra sámi muitalanárbevierus nuortan ja oarjin. Nuorta-Sámis bohccuin lea čanastat beaivvážii, go Beaivvášnieidda áhčči lea badjealmmái. 

Peter del Vecho ja Jelena Toppen gárddi luhtte 2016 čavčča. © 2019 Jelena Porsanger.

Frozen II filbmabargit gehčče mo bohccot lihkadit, ruhttet ja livvadit. Bagadallen sin čuovvut mielde mo miesit čuovvulit áldduid, go hárjánmeahttun čalbmái lea diehttelasat váttis dan fuomášit. Ja de jerre sii, manne muhtin áldu ohkoladdá. “Áldu lea ohcaleamen iežas miesi, – čilgen mun, – Muhto áldu ja miessi gal fas gávnnadeaba.” Bohccot leat dahkan stuorra váikkuhusa Frozen II jovkui. Filmmas oaidnitge sihke Sven hearggi ja olles ealu.

Sámi eanadat, čakčaivnnit ja árbevirolaš borramuš

Lei jalahas dan beaivve go jođiimet Kárášjogas Porsáŋggu vutnii ja ruoktot. Čakčabeaivváža čuovga lei liegga oránša ja šerresfiskes ivnnis. Čába čakčaivnnit ledje duoddaris ja legiin, šattuin ja bávttiin. Filbmajoavku imaštalai ahte máŋggalágán čakčaivnnit ledje juohke sajis muorain, dakŋasiin, geđggiin, suinniin ja miestagiin. 

Elsa máinnasvuovddis “ENCHANTED FOREST”. © 2019 Disney.

Muhtin eará beaivve leimmet váccašeamen Kárášjogas. Musea luhtte oinniimet čakčahorpmá silkesiepmanulluid girddašeamen ja šelgomin eahketbeaivvadagas. “This is magic!” – logai filmma váldorešissevra Jennifer Lee ja govvegođii girddašeaddji horpmáulluid. Lean maŋŋá jurddašan man kreatiiva Disney joavku lea. Sii nagodit fuomášit erenoamáš čábavuođa áibbas dábálaš šattus, horpmás!

Peter del Vecho ja Jessica Julius munno guossis čakčat 2018. © 2019 Jelena Porsanger.

Mannan čavčča fitne muhtin filbmabargit munno guossis Kárášjogas. Ledjen dalle áiddo boahtán gárddástallamiin ruoktot, bukten varas bohccobierggu ja visot maid márfuma várás dárbbaša. Guossoheimme Hollywood gussiide varas čielggi ja márffiid. Jearaime galggaimego luvvet bierggu čielgedávttis eret. Imaštalaime go munno Amerihká guossit háliidedje borrat čielggi “justa nu go dii sápmelaččat borrabehtet”. Ja nu mii njaskkuimet dan čielgedávtti. Lei somá oaidnit ahte munno Amerihká guossit atnet sámi árbevieru stuorra árvvus.

Wrap?

Los Angelesis moai beasaime geahččat filmma ovttas singuin geat ledje mielde filmma ráhkadeamis. Hollywoodas oainnat lea dáhpi čájehit filmma vuos siskkáldasat, ovdalgo luoitá filmma máilbmái. Dalle buvttadeaddjit bovdejit stuorra festii. Hollywoodas dan gohčodit “wrap party”, das go wrap (govččas) mearkkaša ahte filbma lea gárvvis. Muitaluvvo ahte wrap lea oanádus sániin “biegga, filbmarulla ja almmuheapmi” (wind, reel and print), muhto ii leat áibbas sihkar doallágo dát muitalus deaivása. Wrap party árbevierru lea cieggan máilmmi stuorámus filbmabuvttadanbirrasii Amerihkás juo 1920-logu rájes.

Gii sáhtii jáhkkit ahte Frozen II filmma buvttadeamis ledje mielde birrasii duhát olbmo! Stuorra kinosála lea spaggadievvá. Ovdal filmma čájeheami buvttadeaddjit ja rešissevra muitaledje lávddi alde ahte sis lei miella čájehit ovtta oanehis filmmaža das go sii fidne johtimin Sámis. Stuorra kinosála sevnnjodii. Fáhkkestaga gullogođii oahpes luohti. Stuorra kinolerretii iđii Per Tor Turi juoigamin. Disney filbmajoavku govvii su go lei guossis Skádja studios Magnus Vuolab luhtte 2016:s. Per Tor lea okta čeahpimus juigiin, ja sutnje lei stuorra gudni juoigat Disney jovkui. Ja vel muittán ahte go de Per Tor rohttestii Elvisa luođi, de orui dego studio rohpi lei loktaneamen áibmui. Ná garrasit ledje Disney olbmot doškon gieđaid! 

Disney filbmajoavku lea guossis Skádja Studios čakčat 2016. © 2019 Jelena Porsanger.

Wrap party dollojuvvui stuorra konferánsaguovddážis, mii lei čiŋahuvvon Frozen II niehkomáilbmin. Doppe ledje sevdnjesalit bávttit mat šelgejedje mystihkalaš alit čuovggas. Duoppil dáppil ledje ceggejuvvon čikŋamuorat, mat ledje beanta dego Sámis čakčat: rukses, oránša, gollečakčaivnniiguin. Čakčamuoraid vuolde mii čohkkáhalaimet, herskostalaimet ja servvoštalaimet animašuvdnadahkkiiguin, neavttáriiguin, hábmejeddjiiguin. Erenoamáš somá lei munnje oaidnit stuorra čađačuovgi bára, mii lei ollásit dahkkon albma jieŋas ja lei moaddelogi mehtera guhkku. Diet jiekŋabára heivii vuohkkasit sihke Frozen konseptii ja maiddái mu gieskat gorrojuvvon gáktái.

Disney filbmajoavku lea guossis Skádja Studios čakčat 2016. © 2019 Jelena Porsanger.

Filbmarešissevra Jennifer lei bivnnut dain doaluin, ja vuostáiválddii lihkkosávaldagaid filmma vuosttaš čájáhusa geažil. Sutnje goit orui leamen gelddolaš diehtit maid sápmelaččat dadjet filmma birra. “Leigo du mielas ortnegis, – jearai son mus, – ahte bohccot filmmas lávlot oktii njálmmiid?” “Lea ollu maid min bohccot muđui ge barget ovttas čoran ja eallun, – vástidin mun mojunjálmmiin, – Buorre go hutkkaidet ahte filmmas bohccot sáhttet lávlut maid ovttas!”

Ovttasbarggu álggu rájes munno Nils Jovnnain sávaldat filbmajovkui lei ahte sii atnet árvvus munno dieđuid ja dan maid sii leat oahppan Sámis. Dál, golbma jagi maŋŋá, letne duhtavaččat ovttasbarggu bohtosiin.

Čále cealkámuša

Your email address will not be published. Required fields are marked *