Huksegoahtá stuorra lavdnjebuvrri

Ellinor Guttorm Utsi isidiinnis huksegoahtiba boahtte geasi árbevirolaš vuogi mielde stuorra lavdnjebuvrri, gosa čáhket 50 guossi. Haddi lea 3 miljovnna kruvnna.

Ellinor Guttorm Utsi lea bajásšaddan Hilláguras, Deanu gielddas. Ieš lohká iežas finadan smávva tuvrra Guovdageainnus ja Kárášjogas, ja de máhcai fas ruoktot. Ráhkisvuohta čuovui maiddái Kárášjogas Hillágurrii, gos dál orruba ja ealliba boazodoaluin.

– Munnos leat golbma máná, boarráseamos badjel 30 jagi ja munnos leat njealje mánáidmáná, muitala Ellinor Guttorm Utsi.

OLLU GUOSSIT

Hilláguras soai orruba dálvviid. Sudno turistafitnodat Davvi Siida fas lea geasseorohagas Čorgašis, láhka Gilevuona. Doppe, guhkkin davvin, Guttorm Utsi bearaš fállá kulturvásáhusaid ja vuovdá dujiid. Gaskamearálaččat fitnet birrasii 4-5000 guossi geasi áigge, ja sii bohtet miehtá máilmmi. Guovtti stuorra lávus málesteaba ja fállaba sámemállásiid.

– Vásáhusat leat sámi kultuvrra birra, sihke giela, duoji, luođi ja bohcco birra. Dasa lassin vuvde dujiid ja bohccobierggu ja barge boazodoalus, mii lea mu váldoealáhus.

Ášši joatkašuvvá gova vuolde.

STUORRA BUVRI: Geassemánus álgá ceagganit lavdnje buvri gosa galget čahkat 50 guossi boradit. Prošeavtta namma lea «Borat Davvin». Govva: Sámi House

STUORRA PROŠEAKTA

Ellinor Guttorm Utsi muitala iežaska áigut čállit huksenprošeavtta šiehtadusa seamma beaivvi, go SÁMi magasiidna suinna váldá oktavuođa. Geassemánus ceagganišgoahtá lavdnjebuvri, gosa čáhket 50 guossi boradit. Prošeavtta namma lea «Borat Davvin» ja galgá huksejuvvot geasseorohahkii.

– Buvri galgá huksejuvvot árbevirolaš vuogi mielde. Mun lean áibbas vuostá ahte lávut ja goađit galget huksejuvvot ođđa áigge ávdnasiin, nugo šingeliin. Jus dat lihkostuvvá, de galgat mii sáhttit ja máhttit geavahit árbevirolaš huksenvuogi.

BIEGGA DAGAHII OĐĐA JURDAGIID

Guttorm Utsi lohká iežas háliidit guođđit juoidá iežas maŋisbohttiide ja čoaska davvedálki oaččui sudno jurddašallat eará vejolašvuođaid boradanbáikin. Dálá lávvui eai čága go sullii 15 guossi oktanaga boradit.

– Jurdda dasa vulggii, go munnos bohtet guossit miehtá máilmmi ja dávjá bohtet dat guossit geat háliidit maiddái boradit. Ja go mii leat ná davvin, gitta davimusas Eurohpás, de lea hui dávjá čoaska biegga. Lávus ii leat nu vuogas dalle, dušše dalle go lea goalki ja beaivvádat. Dalle álggiime jurddašallat makkár visti heivešii. Ja mus lea jo šiehtadus vuosttaš TV-fitnodagain, mii galgá čakčat boahtit filbmet. Márkanfievrredeapmi lea jo álggahuvvon ja go maŋit jagi gárvána, de galget guossit boahtit.

Ášši joatkašuvvá gova vuolde.

SÁMI HERSKUT: – Vásáhusat leat sámi kultuvrra birra, sihke giela, duoji, luođi ja bohcco birra, čilge Ellinor Guttorm Utsi. Govva: Christoffer Robin Jensen

Goas don šaddet grúndárin/fitnodateaiggádin ja manin?

– Mun álggahin iežan vuosttaš fitnodaga 1991. Moai isidiin oinniime ahte boazodoalus lea nu ollu maid sáhttá ávkkástallat. Munnos lei dat filosofiija ahte ii leat dušše bohccobiergu, mii buktá boazodollui dietnasa. Nu ahte ásahin dalle eaŋkilolbmo fitnodaga, maid gohčodin Áibmeáitin ja lean dan rájes doaimmahan iežan fitnodaga. Fitnodat stuorui ja moai isidiin ásaheimme Davvi Siida AS 2011.

Mii lea du stuorámus niehku ja leatgo čuovvulan dan?

– Mun lean álo oaivvildan ahte badjenisu ii gula fástabargui. Dat lei maid dadjen dalle nuorran ja lean čuvvon dan. Dovddan ahte lean hui duđavaš dainna. Mus lea dat jurdda otná beaivvi, ahte mii fertet ain bissut dan váldoealáhusas ja ávkkástallat dan. Boazodoalus leat nu ollu vejolašvuođat ja mii fertet smiehttat ahte mii lea 50 jagi geahčen ja mo mii láhčit iežamet boahtte bulvii. Mun háliidan guođđit luottaid iežan maŋis.

Mii lea leamaš stuorámus hástalus dan rájes go álget?

– Na soaitá ruhtadeapmi, dalle go fitnodat lei stuorrumin, muhto in mun dette oainne dan nu hástalussan. Áidna hástalus lea várra ahte jándoris eai leat doarvái diimmut. Muhto mun in leat goassige dovdan ahte leamaš nu stuorra hástalusat.

Ášši joatkašuvvá gova vuolde.

GEASSEOROHAGAS: Hilláguras orruba soai dálvviid ja sudno turistafitnodat Davvi Siida lea geasseorohagas Čorgašis, láhka Gilevuona, gos Guttorm Utsi bearaš fállá kulturvásáhusaid ja vuovdá dujiid. Govva: Christoffer Robin Jensen

Leatgo ožžon makkárge veahki dahje ruđalaš doarjaga?

– De lean. Mun álgen doarjagiin dalle go ásahin iežan fitnodaga ja dat lei dalle Boazodoalu ovdánahttin foanddain (RUF – Reindiftens Utviklings Fond). Das lei vejolašvuohta ohcat 100.000 ruvnnu, muhto mun in ohcan nu ollu go jurddašin ahte dat lea menddo stuorra ruhta. Muhto munnje juolluduvvui goittot 100.000 ruvnnu vaikko in lean ohcan ja ávžžuhuvvui ahte vuostái válddán, vuoi lihkostuvan.

– Maŋimuš doarjaga letne ožžon ođđasamos prošektii, lavdnjebuvrái, mas lea bušeahtta birrasii 3 miljovnna. Letne ožžon doarjaga sihke Sámedikkis ja Innovašuvdna Norggas. Doarjjaortnegat leamaš veahkkin ja hui buorit. Doarjagat leat leamaš áibbaš dárbbašlaččat, beassat earret eará háhkat dan maid in livčče soaitán suitit. Dat lea sihke gelbbolašvuođa dáfus ja maiddái rusttegiid investeremiid.

 Birgetgo iežas fitnodagain?

– Jo. Munnos jorrá moadde miljovnna jahkásaččat fitnodagas. Mun mearridin álggos jo ahte mu fitnodat galgá beaggit oalle viidát ja dovddan ahte lean lihkostuvvan. Ja dat ii mearkkaš ahte go logan ahte lean lihkostuvvan, ahte lean rábmomin, čaimmiha son.

Mo rávvešit eará álggaheaddji gründáriid?

– Áinnas buot ovddemuš ohcat veahki. Otná beaivvi gávdno dakkár «mentor-ortnet», mas lea bagadallan. Ja de gazzat oahpu. Mun lean ieš nu máŋgii bártidan dainna ahte ieš navddán hálddašit ja máhttit visot. Ja dan mun gal dagan loahpa loahpas, muhto lean de geavahan hui ollu áiggi dasa.

Gos oainnat iežat 5 jagi geažes?

– Mun lean dalle dat fitnodateaiggát, gii beasan vuostáiváldit sin, geat hui sakka háliidit davás boahtit vásihit sámi kultuvrra ja borrat hui njálgga biepmu ja máksit das buriin oamedovdduin buori hatti. Sávvamis loktet mu luhtte ja ávžžuhit earáid maiddái galledit min. Viđa jagi geahčen oidnon mun hui dávjá borramuš tv-ráidduin muitaleamen sámi málesteami birra.  

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *