Raadijovekinove saemien nyjsenæjjajgujmie

Aktene laavenjostosne Radio Rakelinie Susanne Nordmann jïh Eva Maria Fjellheim lægan aktem raajroem raadijovedokumentaarijste dorjeme gusnie dah guaktah jienebh nyjsenæjjah Saepmesne byjrehtægan guktie dah sijjen ektietïjjem dååjroeh.

Nyjsenæjjah Saepmesne ovmessie dååjresh sijjen identiteeteste utnieh. Mijjieh Eva Mariam Röörosesne gaavnedibie. Iehkeden aarebi lea voestes boelhkem raadijovedokumentaareste vuesiehtamme Røros museumisnie.


Eva Maria Fjellheim lea Susanne Normannine ektine njieljie boelhkh raadijovedokumentaarijste dorjeme mah saemien nyjsenæjjaj identiteetem bæjjese vaeltieh. Guvvie: Torgrim Halvari

Museumen prïhtjhgåetie lij dïeves almetjijstie mah nov sån åadtjoejin dan ellen voestes aejkien Raadiojvekinovem dååjredh, mïsse dah göökte nyjsenæjjah skraejriem vaalteme, akte ektie goltelimmie prïhtjeginie jïh gaahkoejgujmie.

– Akte prosesse orreme gusnie mijjieh gellie jaepieh libie barkeme Aalkoealmetjigujmie jïh nyjsenedåeriesmoerigujmie Latin Amerijhkesne, jïh ånnetji ånnetji libie sagke vielie Saapman vuartasjamme goh akte parallelle. Jïh dæjman dïhte 100-jaepienheevehtimmie lij, gusnie skraejriem åadtjoejimen maam akt sjïere darjodh saemien nyjsenæjjajgujmie. Elsa Laula lij akte guvhkiehtæjja mij lea skraejriem vadteme jeenjesidie, vïenhtem. Ihke dïhte åvtese vaaltasovvi heevehtimmesne, ij ajve dan saemien byjresasse mej aaj mubpide, daate lea mijjem viehkiehtamme dan saemien siebriedahkese vuartasjidh dan tjåanghkoen raejeste Tråantesne jïh daan biejjien raajan. Jïh dam sïjhtimen darjodh nyjsenæjjaj gïeli tjïrrh.

Gïeh dah saemien nyjsenæjjah daan biejjien, gie aerpiem reerieh dan politihkeles gåhtsajimmien mænngan? Ij amma goh politihkeles guvhkiehtæjjah men goh vihkeles faktovrh siebriedahkesne ovmessie barkoej tjïrrh, Fjellheim tjïelkeste.

Man åvteste Raadijove?

Fjellheim jïh Normann lægan raadijovem veeljeme goh meedija, dan åvteste raadijove dej mïelen mietie, aktem våaromem sjugnede gusnie maahta astedh goltelidh mubpiej åssjaldahkide, mïelide jïh ussjedimmide. Jïh dej mïelen mietie ij leah dan gellieh mah dam darjoeh.

–  Dokumentaarine vuartasjibie reaktese eatnemevierhtide, gusnie mijjieh daan biejjien, guktie gæmhpoe orreme histovrijen tjïrrh. Mijjieh kolonialiseradimmien soptsestibie bïjre jïh mijjieh sïjhtebe aaj bååstede histovrijen sïjse vaedtsedh juktie dam mïrhke baeliem vuartasjidh, mij dovne dennie saemien siebriedahkesne ij lea dan åehpies orreme, naeliedotkeme.

Mijjieh voejhkelamme dejtie histovrijen fåantojde vuartasjidh jïh maam mijjieh darjobe daej soptsesigujmie. Guktie sïjhtebe dejtie åehpiedehtedh guktie dah viehkiehtieh bievnedh, olles dagkerh aath ikth vielie sjugniehtovvh. Mijjieh aaj dam saemien aerpiem vuartasjibie, jalhts daaroedehteme, naeliedotkeme jïh vielie orreme, guktie barka jieliehtimmine, gïeledaajrojne, identiteetine j.n.v, Fjellheim soptseste.

Aamhtese jåarhka guvvien nuelesne.


Museumen prïhtjhgåetie lij dïeves almetjijstie mah nov sån åadtjoejin dan ellen voestes aejkien Raadiojvekinovem dååjredh, mïsse dah göökte nyjsenæjjah skraejriem vaalteme, akte ektie goltelimmie prïhtjeginie jïh gaahkoejgujmie. Guvvie: Torgrim Halvari

Gusnie maahta dam goltelidh?

– Annjebodts göökte boelhkh gaervies, ållesth 4 boelhkh abpe raajrosne. Mijjieh libie aalkeme «raadijovekinovasse» bööredidh, ektesne goltelidh goh akte dïrrege jïh våarome govlesadtemasse. Tjåanghkenidh jïh goltelidh lea joekoen vihkeles juktie maehtedh sinsitnine hijvenlaakan soptsestidh, mijjen mïelen mietie.

Guktie almetjh dam dååsteme daan raajan?

– Joekoen hijven, buerebe goh veanhtadamme. Raadijove akte meedija mejtie joekoen jeenjesh aktem hijven tsiehkiem utnieh gaajhkine boelvine. Desnie maahta jïjtjemse jieledh jïh ovmessie guvvieh vuejnedh destie maam gåvla. Jïh aaj akte konsepte juktie gaavnedidh. Mijjieh sijhtebe gaajhkesh dovnesh edtjieh maehtedh daejtie goltelidh podcasten tjïrrh giesien åvtelen, Fjellheim minngemosth jeahta.