– Jovsset Ánte ii galgga dárbbašit šat okto doarrut

Mari Boine konsearttas NSR ávvudeame oktavuođas hirpmástuhtii Mari garra politihkalaš čalmmustahttimiin doarjun dihte Jovsset Ánte Sara. Mari birastahtte fáhkkestaga njeallje nissonolbmo, geat lovttohalle suohpana čájehan dihte ahte sii dorjot nuorra boazodoalli.

Mannan lávvardaga konsearta šattai eará Mari-konsearta, go maid ođđa áiggis leat vásihan. Lávlagiid ja sisdoalu válljen šattai njulgestaga politihkalaš boddun máilmmiartisttain. Son čájehii garra suhtu ja olbmot duođaid reagereje lávlagii “Alla hearrá, guhkkin eret”, man lei rievdadan ja heivehan Jovsset Ánte Sarai.

 

– Mun lean nu suhttan

Mari ieš lohká ahte šattai áibbas lunddolaš hábmet konseartta ná, ja ahte konseartta čađaheami lei vuđolaččat plánen. Aktivista Mari lea ollásit máhccan. 

– Jo, dat fertii šaddat ná. Lean dohkkehan ahte lean dehálaš sámi jietna, ja ahte mii fertet geavahit dan. Dat mii dáhpáhuvvá Jovsset Ántii, gii dál guoddá Sámiid áššiid olggiidis alde, lea njulgestaga tragediija. Lea tragediija norgga stáhtii, sámi álbmogii, muhto buot eanemusat Jovsset Ántii. Lea tragediija sutnje olmmožin, su uhca bearrašii ja su boahtteáigái.

– Don orrot leamen suhtus?  
– Ledjen suhtus ja lean ain suhtus. Hui suhtus. Dan maid stáhta dál dahká dán nuorra boazodoallái ja su bearrašii lea njulgestaga stuora heahpat. Go ovdalaš juovllaid celket ahte galgá njuovvat ealus, dagaha ášši nu olmmošmeahttumin, lohká máilmmiartista.

– Dát čuohcá ja mun heahpanan Norgga stáhta daguid dihte, lasihastá Mari.

 

– Máilbmi ferte geahčastit Norgii

Mari geažuha ahte stáhta dagut eai leat soaittáhagas.

– Dát ii sáhte leat soaittáhagas. Ii aŋkke oro nu. Das livččii galgan baicce gulahallat ja oččodit áddejumi sámi kultuvrii, eallinvuohkái ja erenoamážit boazodollui, mii lea sámi caggi, seamma láhkai go giellage. Man olu árvu lea konsultašuvnnain ja ráđđeaddimiin, go duohtavuođas oaidnit movt stáhta duolbmu ja bágge, jus fal eat daga nu go sihtet?, jearrá Mari.

Son vástida maid ieš gažaldahkii.

– Dain ii leat makkárge árvu. Ja danne orru stáhta geavaheame dáid vugiid hávkadit min álbmoga, min kultuvrra ja identitehta áibbas dihtomielalaččat. Ii gávdno olmmošvuohta sis.

– Movt sáhttá dán ášši dál ovddidit?

– Mii fertet vuosttamužžan geavahit iežamet jiena, lohkat ahte eat dohkket dán. Dát ovddasvástádus lea erenoamážit mis, geain lea gievrras jietna. Mun válddán dán ovddasvástádusa ja jáhkán eambbosiid ge dahkat dan. Lea erenoamáš dehálaš ahte muitalit ášši olggobealde Norgga. Min stáhta láhtte dego livččii hirbmat suodjaleaddji sámi álbmogis ja kultuvrras. Min čájehit olgoriikii dego glánsagovvan, nu ahte máilmmis jáhkket ahte mis dal váldet vára, vaikko duohtavuođas biinnidit min mentálalaččat, koloniserejit min ja dulbmot min. Lea áigi dál ahte máilbmi geahčasta Norgii kritihkalaččat. Jovsset Ánte Sara lea kulturguoddi ja ovdagovva nuorra sámiide ja boazodolliide. Son lea duođaid váldán ovddasvástádusa guoddit min vuoigatvuođaid ja kultuvrra riektevuogádagas, vaikko sutnje leamaš dat hirbmat lossat. Son ii galgga dárbbašit šat okto doarrut, lohká Mari čuoddjilit.